TJÆREBRENNING I MILE
"En gyllenbrun, solstekt trevegg. Værbitt, ujevn i fargen. Vakker og rotekte norsk. Den harmoniske patinaen mange leter etter, får man best ved å ty til det samme råstoffet som tømmeret selv har utskilt på gamle vegger..."
Prosessen frå tyrirot til tjære...
Bilder og beskrivelse, frå Tommy og Tor som brenner tjæremile på Tundramoen.
Milebrenning er ein svært langvarig og tidkrevjande arbeidsprosess.
Fyrst må råstoff sankast.
Stubbebryting...
Oppdeling av røttene...
...og utvelging av råstoff...
Veden skal kappes og kløyves...
...den skal renses for råte treverk og ureinheiter som jord og sand, deles opp, og tørkes godt.
Tjærevangen bygges opp...
Tjærevangen, der tjæra skal brennes, blir mura opp med botnen som ei trakt.
Botnen blir dekt med ei spesiellt tett leire...
...slik at tjæra skal renne ned i trerenna ("troa") som fører ned i oppsamlingstønna (gjennom holet i sentrum av
botnen).
Veden stables...
Lekter og far-ved legges ut på botnen.
Den tørre veden blir lagt i eit spesiellt mønster...
...ringvis utover frå midten.
Oppbygginga må utføres nøyaktig...
Det er viktig at luftlommer og ujevnheiter unngås, slik at mila kan brenne jamt og kontrollert.
Til slutt skal den oppstabla veden ha form som ei halvkule.
(...for oss var dette 13. gongen kvar stikke/veden vart handtert...)
Vedstabelen dekkes med lyngtorv...
Sanking av lyngtorv...
Vedstabelen dekkes til slutt med lyngtorv, for at ikkje for mykje luft skal koma til. Nede ved bakken blir det satt att
opningar mellom torvstykka, slik at ein kan tenne mila der.
Det store øyeblikket:
Mila tennes...
Mila tennes i opningane mellom torvstykka.
Opningane tettes når varmen har fått ordentleg tak...
Mila brenn (ulmar)...
Så skal mila brenne, eller ulme. Det er viktig at varmen breier seg langsamt og jamnt innover mot sentrum av mila.
Det bør helst ikkje bli opne flammer. Det er den høge temperaturen som gjer at tjæra skil seg ut.
Det bør vera relativt vindstille ved milebrenning, ellers er det vanskeleg å få mila til å brenne jamnt og kontrollert.
Den største spenninga:
Tjæra kjem i troa...
Etter ein del timar, tek tjæra til å renne.
Holet i sentrum av botnen tener som avløp for tjæra...
der den renn ned i trerenna ("troa"), som fører ned i oppsamlingstønna (i dette tilfellet spannet).
Mila må passes på...
Det tek vanlegvis ca. tre døgn å brenne ei tjæremile.
Mila må passes på heile døgnet,
både dag...
og natt...
Utradisjonellt, men...
i glohaugen kan "Kaffe-Lars" koke...
Kolet som blir att etter brenninga...
Kolet vart tidlegar brukt til smikol...
...i dag brukes det mest til grillkol, noko det er godt eigna til.
Til toppen av sida... 
Attende til startsida...
